گپ های مشاوره ای
یادمان باشد مشاوره در درجه اول فرایندی پیشگیرانه است و بعد درمان پس سعی کنیم از بروز مسئله جلوگیری کنیم. به ما اعتماد کنید 
گالری تصاویر

 

 

 

امروزه، هیچ فردی نمی تواند خط سیر زندگی خود را خارج از خطوط مستقیم و غیرمستقیم و معطوف به هدف راهنمایی و مشاوره ترسیم کند. اندیشمندان علم جامعه شناسی و روان شناسی معتقدند اگرچه راهنمایی، فرایندی گسترده تر را شامل می شود که تمام امور زندگی فردی و اجتماعی فرد را در برمی گیرد ولی مشاوره، قلب برنامه راهنمایی و از خدمات اساسی آن است.
  <مشورت کردن، برانداختن را ی هاست.> با کنکاشی ساده در این جمله کوتاه از نویسنده مرزبان نامه به سادگی می توان دریافت که راهنمایی و مشورت کردن با دیگران در تصمیم گیری، انتخاب و به کارگیری راه حل های مناسب در زندگی برای انسان ها، در ردیف نیازهای ضروری به شمار می رود، آن هم در سنینی که فرد ناچار به انجام انتخاب های مهمی است.
  در ایران، مسا له راهنمایی و مشاوره و تهیه مقدمات آن بین سال های 1337 تا 1350 شروع شد و جریان پیدا کرد. از سال های 1337 با برگزاری سیمنارهای متعددی، طرح مشاوره و راهنمایی در آموزش و پرورش مطرح شد و نیز تربیت نیروی مشاوره در دانشگاه ها و تهیه ابزار کار مشاوران، دوره های کارآموزی ضمن خدمت، تهیه وظایف و طرح و جاانداختن آن از جمله اقدامات بعدی در این دوره بوده است. برای پیشرفت و گسترش این طرح، اقدامات متعددی انجام شد و دوره هایی ترتیب داده شد تا دست اندرکاران تعلیم و تربیت با برنامه راهنمایی آشنا شوند. ازاین رو اعزام مشاوران به مدارس، تهیه مقالات و بروشورهای مختلف، تهیه پرونده های تحصیلی و تربیتی، تهیه پرسش نامه های مختلف و ایجاد مراکز مشاوره و راهنمایی در برخی از مراکز استان ها از جمله اقداماتی است که در این دوره انجام شد.
  در سال های 1344 و 1345، درس مشاوره و راهنمایی در دانش سرای عالی تهران، جزو دروس رسمی قرار گرفت. از مهرماه 1350 نیز که اولین کلاس دوره راهنمایی تحصیلی تشکیل شد، در زمینه اجرای برنامه راهنمایی، فعالیت های زیادی صورت گرفت که آشنا کردن والدین و مربیان و دانش آموزان با برنامه های مشاوره و راهنمایی به اعزام مشاوران به مدارس، تهیه پرونده تحصیلی، تست و اجرای آنها از آن جمله است.
  تحولات در تاریخ مشاوره در سیستم آموزشی تا آنجا بیش رفت که در سال 1364، هسته های مشاوره و راهنمایی، مجدداً در مناطق آموزش و پرورش تا سیس شد. درحال حاضر نیز، برنامه های مشاوره ای مدارس به سمت تخصصی شدن و خدمات مشاوره ای سوق داده شده است و طرح هایی چون طرح احیای نقش مشاوره ای معلمان درحال اجراست.
  مشاوره و ضرورت آن
  راهنمایی و مشاوره در چهره های مختلف خود، نظامی از رویکردها و راه حل های مناسب و بهینه برای حل مسا له و انجام انتخاب های درست، فراروی دانش آموزان و دیگر افراد در مقاطع مختلف تحصیل و زندگی قرار می دهد که از جمله آنها می توان به مشاوره تحصیلی، مشاوره شغلی، مشاوره در شرایط بحرانی و... اشاره کرد. مشاوره تحصیلی به دانش آموزان کمک می کند ویژگی ها و استعدادهای خود را بهتر بشناسند و به شرایط و خصوصیاتی که یا توجهی به آنها نداشته اند یا میزان توجه به آنها کمتر بوده است، با دقت بیشتری نگاه کنند. علاوه بر این، اطلاعات آنها را در زمینه های مختلف تحصیلی بالاتر برده و درصورت وجود نواقصی در عملکردشان، آنها را شناسایی کرده و راه حل هایی برای رفع نواقص ارایه می کند. به این ترتیب دانش آموزان می توانند عملکرد بهتری نسبت به قبل در زمینه درسی داشته باشند، انتخاب های مفیدی انجام دهند و اشکالات احتمالی را رفع کنند.
  یدالله توکلی، کارشناس مسئول راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی دفتر برنامه ریزی امور فرهنگی و مشاوره وزارت آموزش و پرورش، یکی از وظایف اصلی مشاوران در مدارس را ارایه خدمات راهنمایی و مشاوره تحصیلی عنوان می کند و می گوید: به مجموعه خدمات و فعالیت های علمی و سازمان یافته ای که بدان وسیله به فرد در زمینه شناسایی و انتخاب رشته تحصیلی، واحدهای درسی، مقررات آموزشی، شناسایی استعدادها، رغبت ها، محدودیت ها و حل مشکلات تحصیلی کمک می شود، راهنمایی و مشاوره تحصیلی اطلاق می شود.
  وی می افزاید: براساس شرح وظایفی که برای مشاوران درنظر گرفته شده و از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ابلاغ شده است، مشاوران در سه حیطه راهنمایی و مشاورهِ سازگاری، تحصیلی و شغلی، خدمات لازم را به دانش آموزان ارایه می کنند. برای عملیاتی کردن این خدمات، آیین نامه هایی در سطح ستاد تدوین و در اختیار مشاوران قرار گرفته است. مشاوران نیز با اتکا به دانش نظری و تخصصی که در این زمینه دارند و باتوجه به دوره های مستمر دانش افزایی که برای آنان برگزار می شود، عمل می کنند.
  دکتر علیرضا شریفی، مشاور پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، مشاوره در سیستم آموزش و پرورش را در دو سطح غیررسمی و رسمی، قابل دسته بندی می داند و می گوید: مشاوره غیررسمی از سوی معلمان و کادر مدیریتی مدرسه به دانش آموزان ارایه می شود. این فرآیند، چه در سال اول دبیرستان و برای انتخاب رشته تحصیلی دوره متوسط صورت گیرد و چه برای انتخاب رشته دانشگاهی، تفاوت چندانی نمی کند. در این نوع مشاوره، تعامل زیادی بین معلم و دانش آموز، خانواده، مدیر و معاون مدرسه وجود دارد. مشاوره رسمی نیز در دو طیف جدا از هم، مشاوره تحصیلی و شغلی را دربر می گیرد. مشاوره تحصیلی، کار بررسی توانمندی ها، استعدادها و زمینه های معلوماتی دانش آموزان و انطباق آنها با شرایط موجود است. بخشی از این نوع مشاوره، به نوع مطالعه، سبک فعالیت معلمان در کلاس و... برمی گردد. آشنایی مشاور با ویژگی ها و مقررات موجود مربوط به هر دوره تحصیلی، بسیار حایز اهمیت است. مشاور تلاش می کند علاوه بر اینکه از جنبه های مختلف هوشی، استعداد و علایق را شناسایی کند، این شناخت را با شناخت های خود دانش آموز درهم آمیزد و با درنظر گرفتن مقررات بیرونی و شرایط ویژه جامعه، اقدام به تصمیم گیری کند. میزان بهره هوشی، نمرات تحصیلی، تعیین نقاط قوت و ضعف دانش آموز در دروس مختلف، بررسی علایق و استعدادهای او در زمینه رشته ها و مشاغل از جمله ویژگی هایی است که شناسایی آنها برای انجام دقیق مشاوره تحصیلی ضروری است.
  مشکلات گریزناپذیر مشاوره
  مشاوره تحصیلی نامرئی، بخشی از عملیات مشاوره را شامل می شود که مستقیماً به بحث تحصیل دانش آموز نمی پردازد، بلکه مشاوره روان شناختی، جامعه شناختی و روان شناسی اجتماعی است و بیشتر روی رفتارهای فردی و جمعی دانش آموزان تا کید دارد.
  دکتر شریفی، مشاور پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با اشاره به اینکه مراکز خدمات مشاوره و روان شناسی که در سطح مناطق و سازمان های آموزش و پرورش کشور شکل گرفته است، کار مشاوره تحصیلی نامرئی را برعهده دارند، می گوید: در مشاوره تحصیلی نامرئی، ویژگی های شخصیتی دانش آموزان بررسی می شود و دانش آموزانی که اختلال شخصیتی و رفتاری دارند، شناسایی شده و راهکارهای مناسب برای درمان این اختلالات و مشکلات، اندیشیده می شود.
  شرایط انجام مشاوره تحصیلی، همانند سایر مشاوره هاست. معمولاً در مدارس، اتاقی به نام اتاق مشاوره وجود دارد. دانش آموزان می توانند به صورت مستقیم یا از طریق صندوق مشاوره با مشاور ارتباط برقرار کنند. پاسخ های خود را نیز می توانند به صورت مستقیم از مشاور دریافت کنند یا به صورت ناشناس در بولتن مشاوره، مطالعه کنند. در هرحال آنچه بیش از هرچیز موردتوجه مشاور پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش قرار دارد، تعمیم مشاوره تحصیلی به مشاوره رفتاری است. به گونه ای که در هنگام مشاوره تحصیلی، باید رفتارهای سالم اجتماعی، ارزش ها و هنجارهای اجتماعی، مهارت های زندگی به دانش آموز آموخته شود تا وی بتواند خود را با شرایط و فضای اجتماعی جامعه تطبیق دهد. در این میان، نمی توان بر روی معضلات نظام آموزشی که دانش آموزان را نیازمند مشاوره می کند، چشم بست. دکتر شریفی می گوید: اضطراب و استرس امتحان، حجم وسیع مطالب درسی، روش سنتی تدریس معلمان، عدم آموزش نحوه برنامه ریزی به دانش آموزان و نیز نبود ارتباط منطقی بین نیازهای جامعه و رشته های تحصیلی از جمله مواردی است که گریز از آنها از شاهراه مشاوره و خدمات مشاوره ای می گذرد.
  در فرآیند مشاوره تحصیلی، لزوم انجام مشاوره با والدین نیز ضرورت و اهمیت خاصی پیدا می کند. لازم است که والدین و خانواده، اطلاعات کافی از ویژگی ها و استعدادهای فرزندان خود کسب کرده و کمک های مفیدی برای فرزندان دانش آموز خود فراهم کنند.
  در سطح وسیعتر، برای نتیجه بخشی فعالیت های مرتبط با مشاوره تحصیلی، ضرورت وجود بانک اطلاعات شغلی بیش از پیش احساس می شود. کارشناس مسئول راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی دفتر برنامه ریزی امور فرهنگی و مشاوره وزارت آموزش و پرورش با اشاره به ضرورت وجود بانک اطلاعات شغلی می گوید: وزارت آموزش و پرورش، ضرورت وجود بانک اطلاعات شغلی را در سال 1375 احساس کرد و در سال بعد از آن با ارسال دستورالعملی، تشکیل بانک اطلاعات تحصیلی و شغلی را به ادارات آموزش و پرورش استان ها ابلاغ کرد تا با محوریت مشاوران و همکاران، سایر معلمان، دانش آموزان و خانواده های آنان، اطلاعات تحصیلی و شغلی مناطق مختلف جمع آوری شود و در اختیار دانش آموزان قرار گیرد.
  مشاوره شغلی و سازگاری های حرفه ای
  امروزه، دیگر جوانان، شغل و حرفه خود را از پدران به ارث نمی برند. پیچیده ترشدن جوامع، گسترش یافتن حرفه ها و مشاغل متعدد، تخصصی تر شدن حرفه ها و احساس نیاز به همخوانی بین توانایی فرد و نوع حرفه، نیاز مراکز صنعتی و... به افراد ماهر، افزایش بی رویه جمعیت جوان کشورها و افزایش دانش آموزان و... زمینه و احساس نیاز به وجود فرآیندی با عنوان راهنمایی شغلی را فراهم کرده است. براساس آنچه از تاریخچه مشاوره شغلی، موجود است، آغاز کلی فرآیند مشاوره با کارهای فرانک پارسونز در سال های 1907 و 1908 که او را پدر راهنمایی شغلی و حرفه ای می دانند در شهر بستون آمریکا بود. شغل و حرفه، بخش مهمی از زندگی هر فردی را به خود اختصاص می دهد. تحقیقات نشان می دهد عدم رضایت شغلی یکی از مهمترین مشکلات استرس زا در زندگی فرد است که می تواند جنبه های دیگر زندگی او را تحت تا ثیر قرار دهد. چنانچه کارشناس مسئول راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی دفتر برنامه ریزی امور فرهنگی و مشاوره وزارت آموزش و پرورش بر رابطه تنگاتنگ انتخاب رشته تحصیلی، انتخاب شغل و نیاز بازار کار تا کید می کند. وی معتقد است: انتخاب یک شغل مناسب از مسیر انتخاب یک رشته مناسب تحصیلی می گذرد. طی فرآیند مشاوره شغلی، توانایی ها، استعدادها، رغبت ها و محدودیت های فردی شناسایی می شود. علاوه بر این، مشاغل متعدد و عواملی که منجر به رضایت و موفقیت شغلی می شود، شناسایی شده و سازش منطقی بین خصوصیات شخصی و شرایط شغلی که به موفقیت و رضایت شغلی می انجامد، ایجاد می شود.
  توکلی می افزاید: برای انجام مشاوره درست شغلی باید بین آموزش و پرورش که متولی شناخت و پرورش استعدادهاست و آموزش عالی که وظیفه تربیت نیروی متخصص را برعهده دارد و نیز بازار کار که تعیین کننده نیازهای شغلی است، هماهنگی و همکاری مستمر وجود داشته باشد. وی با اشاره به زمان اقدام به مشاوره شغلی می گوید: باتوجه به گسترش یافتن مشاوره شغلی و احساس نیاز شدید به آن به صورت برنامه ریزی های کلی، تلاش می شود از همان دوران تحصیل، گام های اولیه راهنمایی شغلی برداشته شود. سال اول دبیرستان به طور معمول زمان رسمی برای شروع آشناسازی دانش آموزان با مشاغل و حرفه های مختلف است که به صورت فعالیت های کلاسی، تهیه بروشورهای شغلی، بازدید از مشاغل مختلف و برگزاری اردوها انجام می گیرد و تلاش می شود با ارایه اطلاعات کافی به دانش آموزان درمورد مشاغل مختلف و همچنین درنظر گرفتن توان و استعدادهای خود، به انتخاب رشته تحصیلی بپردازند. برای کمک بیشتر به دانش آموزان، از مصاحبه ها و مشاوره ها و همچنین اجرای آزمون های مختلف و به ویژه رغبت سنج استفاده می شود. مشاور با درنظر گرفتن فعالیت تحصیلی دانش آموز در طول سال و نمرات او در آزمون رغبت سنج و علایق و دیگر توانایی های او، اولین گام را برای انتخاب شغل مناسب در آینده که با انتخاب رشته تحصیلی وی ارتباط نزدیکی دارد، برمی دارد.علاوه بر تمام روش های مختلف مشاوره شغلی، برخی مراکز و مؤ سسات برای انتخاب کارمندان و شاغلان خود با درنظر گرفتن اهداف و آرمان هایی که دارند و ویژگی هایی که موردنیاز مشاغل آنهاست در مصاحبه های استخدامی خود با بررسی توانایی ها و استعدادهای فرد به گزینش افرادی می پردازند که خصایص آنها بیشتر از بقیه به اهداف آنها نزدیکتر باشد و همخوانی بیشتری با مشاغل موردنظر داشته باشد.


[ یکشنبه ٥ اسفند ۱۳۸٦ ] [ ٩:٥٦ ‎ب.ظ ] [ امیر حسین عتیقه چی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

مجری و مدرس دوره های متعددی چون کارگاه های آموزشی ازدواج ، روابط زوجین ، مهارتهای زندگی ، PME ، درگیری های زوجین ،‌پیشگیری از آسیب های اجتماعی ، پیشگری از مواد مخدر ، بهداشت روان ،مهارتهای شغلی و حرفه ای ، آزمون های روانشناختی و . . . ! ................................................ همکاری های گوناگون با بهزیستی ، شبکه بهداشت و درمان ، دانشگاه ، آموزش و پرورش ، اداره زندان ها ، نیروی انتظامی ، موسسات NGO ،‌گروه های NA و . . . ! ................................................. عاشق مشاورم و اعتقاد دارم روزی مشاور عضوی از خانواده همه انسانها خواهد شد. شما می توانید ذهنیت های خود را توسط ابزار ارتباط با ما به صورت خصوصی ارسال نمائید
امکانات وب
تماس با ما
ایران رمان